---------------------------------------------------------------------
ဖိုလ္ဝင္ေတာင္ဟူေသာ အမည္ကို ၾကားဖူးၾက သူမ်ားအဖို႔ ေဇာ္ဂ်ီ၊ အဂၢိရတ္၊ ထြက္ရပ္ေပါက္ ပုဂၢိဳလ္မ်ား၏ ေလာကီဝိဇၨာေရးဆိုင္ရာ ဓာတ္စခန္းေနရာဟု အေတြးပုံရိပ္ျဖစ္ေပၚ ၾကပါလိမ့္မည္။ စစ္ကုိင္းတိုင္းေဒသႀကီး၊ ယင္းမာပင္ၿမိဳ႕နယ္၊ မင္းစုေက်းရြာအနီးရွိ ေရွးေဟာင္းသာသနာ့နယ္ေျမ ဖိုလ္ဝင္ေတာင္သည္ ပထဝီသေဘာအရ ေျမာက္လတၱီတြဒ္ (၂၂° ၁၃') ၊ အေရွ႔ေလာင္ဂ်ီတြဒ္ (၉၄° ၅၈') ၊ ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္ အျမင့္ေပ (၉၅၀) ခန္႔၊ မံုရြာၿမိဳ႕ေညာင္ပင္ႀကီး ဇက္ဆိပ္ႏွင့္ (၁၄) မုိင္ကြာေဝးေသာ ခ်င္းတြင္းျမစ္ အေနာက္ဖက္ကမ္းတြင္ တည္ရွိေလသည္။
ဉာဏ္မမွီနက္နဲျခင္းမ်ားစြာ တို႔ျဖင့္ ဘဲဥအစရွာသည္ပမာ လၽွို႔ဝွက္ခ်က္တို႔ျဖင့္ ျပည့္နက္ေန သည္သာမက ေတာင္နံရံတို႔တြင္ ေခတ္အဆက္ဆက္ ေက်ာက္လွိဳဏ္ေပါက္မ်ားထြင္းထုၿပီး အတြင္း၌ နံရံပန္းခ်ီ ၊ ပန္းေတာ့ ၊ ပန္းတေမာ့ အထံု အမြမ္းတို႔ျဖင့္ တန္ဆာဆင္ထားေသာ ေရွးျပတိုက္ေဟာင္း တစ္ခုပမာ ဆန္းၾကယ္ေနသည္။ ဤေနရာကို မည္သူက၊ မည္သည့္ရာစုတြင္၊ မည္သည့္အတြက္ေၾကာင့္ ထြင္းထုခဲ့သည္ဆိုသည့္ တိက်ခိုင္မာေသာသက္ေသ အေထာက္ထား အေျဖကိုမူ မေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ၾကျခင္းကလည္း ဖိုလ္ဝင္ေတာင္၏ စိတ္ဝင္စားဖြယ္ေကာင္းေသာ အေၾကာင္းရင္းတစ္ခု ျဖစ္ေနျပန္သည္။
ဘုရင္သည္ ေက်ာက္သား ထြင္းထုအမြမ္း ျခယ္သရန္ ပန္းခ်ီ၊ ပန္းပု၊ ေက်ာက္ထု၊ ေက်ာက္ဆစ္ပညာသည္မ်ားကို၎၊ ေတာခုတ္ အမိန္႔ေတာ္ထုတ္ျပန္ ေၾကျငာကာ လွည္းျမင္း၊ဆင္ယာဥ္၊ ဝန္တင္ႏြားလား၊ လက္နက္ကိရိယာအစုံျဖင့္ ညီေတာ္ သုဗႏၶာမင္းသား၊ မိဖုရား ေမာင္းမမိႆံမ်ားႏွင့္ ခ်ီတက္ကာ မင္းစုရြာတြင္တပ္စြဲၿပီး ဆုေတာင္းျပည့္၊ ေတာင္းတိုင္းျပည့္၊ တတိုင္းျပည့္ ၊ တင္းတင္းျပည့္၊ ထင္ထင္ျပည့္ ၊ သက္ေတာ္ရ၊ သက္ေတာ္ရွည္ အစရွိေသာ ဘုရား(၇)ဆူအျပင္ ဘုရားမ်ားစြာကို ထြင္းထုေလသည္။ ျခေသၤ့ (၄)ေကာင္ဂူ ႏွင့္ ကြန္းစင္တုိင္ ေျမာက္ဘက္ ကပ္လ်က္ဂူမ်ား ၊ မိဖုရားဂူ ၊ ဝဂၤဘာဂူ ၊ ႏွစ္က်ိတ္ရွစ္ဆူဂူ ၊ ေလ်ာင္းေတာ္မူ ဘုရားႏွင့္ ေက်ာက္ေစတီ ႏွစ္ဆူေအာက္ဂူ ၊ ဗုဒၶဳပၸတၱိ ႏွင့္ ငါးရာ့ငါးဆယ္ ဇာတ္နိပါတ္ေတာ္ မ်ားႏွင့္ ေလာကီသား တုိ႔၏ ဘဝဓေလ့ကုိ ေဖာ္ျပေသာ ပံုမ်ားႏွင့္ ေခတ္ေၾကးမံု ပံုမ်ားလည္း ေရးဆဲြခဲ့သည္။ မိဖုရားဂူသည္ အျပင္ဖက္တြင္ အေစာင့္နတ္ရုပ္မ်ားႏွင့္ အတြင္းဖက္တြင္ အင္ၾကင္းေတာဝယ္ ေျမာက္ဖက္သို ႔ေခါင္းေတာ္ခ်ကာ ပရိနိဗၺာန္ျပဳေနေသာ ဘုရားရွင္ဆင္းတုအား လူနတ္ျဗဟၼာ သတၱဝါတို႔ ပူေဇာ္ေနသည့္ နံရံေဆးေရးပန္းခ်ီတို႔ျဖင့္ တန္ဆာဆင္ ထားသည္။ ဖိုလ္ဝင္ေတာင္တြင္ ဘုရားေစတီေပါင္း (၄၄၆, ၄၄၄) ဆူရွိသျဖင့္ ပညာရွိမ်ားက ေရႊလသာဝါဝါဝင္းဟု စာဖြဲ႔ထားခဲ့ပါသည္။ ဤသည္ကား ဖိုလ္ဝင္ေတာင္ ဒ႑ာရီ ျဖစ္သည္။
သမိုင္းရႈေထာင့္မွ ၾကည့္ပါလၽွင္ အေနာ္ရထာ၏ ေရႊစည္းခုံထီးတင္ပြဲ ဖိတ္ၾကားသည္ဟူေသာ အဆိုအရ အေနာ္ရထာမင္းသည္ ေရႊစည္းခုံဘုရား တည္၍ အၿပီးမသတ္ႏိုင္ခင္ပင္ နတ္ရြာစံသျဖင့္ က်န္စစ္သားမွၿပီးေအာင္ တည္ခဲ့သည္ဟု ေရႊစည္းခုံသမိုင္းက ဆိုထားသည္။ ထို႔အျပင္ ပုဂံဘုရား တို႔သည္ (structure) အရ ထီးပါရွိၿပီးသား သာေဆာက္ၿပီး ယခုသတၳဳထီးမ်ား မသုံးဟုလည္း ပုဂံ (architect) စာေပမ်ားကဆိုျပန္ၿပီး ၊ ဗႏၶဝျပည္ဆိုသည္ မွာလည္း သမိုင္းစာေပမ်ားတြင္ မေတြ႕မိေခ်။ ထို႔ေၾကာင့္ ဤဖုိလ္ဝင္ေတာင္ ဒ႑ာရီကို ေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ရန္ ဘုရားေစတီမ်ားႏွင့္ ႐ုပ္လံုး႐ုပ္ၾကြမ်ား၊ နံရံေဆးေရး ပန္းခ်ီကားမ်ားသည္ အေကာင္းဆံုး အေထာက္အထား ျဖစ္သည္ဟု ဆိုႏုိင္ ပါသည္။ ေတာင္ေပၚတြင္ အုတ္ခြက္ဘုရားမ်ားေတြ႕ရွိရျခင္း ၊ သကၠရာဇ္ ၁၀၀၀ ေက်ာ္ စာတန္းထိုးေခါင္းေလာင္း (၈) ခု ေတြ႕ရသျဖင့္ ပုဂံေခတ္ဆိုင္ရာ မ်ားေတြ႕ရသည္။ သုေတသနရႈေထာင့္အရ လွိဳဏ္အျပင္ဘက္ အေစာင့္ ေက်ာက္ရုပ္မ်ားသည္ ေတာင္အေမရိကတိုက္ရွိ မာယာယဥ္ေက်းမႈႏွင့္ ဆင္သေယာင္ အခ်ိဳ႕မွာအလြန္ပင္ အရုပ္ဆိုးအက်ည္း တန္ၾကသည္။ လွိဳဏ္အတြင္း ဆင္းတုမ်ားသည္ အၾကမ္းအားျဖင့္ မ်က္ႏွာေတာ္ဝိုင္း၍ ဆံေတာ္မ်ားဆူးခၽြန္ ျဖစ္လာကာ ဥဏိႆေရာင္လၽွံေတာ္ မ်ားရွည္စျပဳေနၿပီ ျဖစ္သလို အခ်ိဳ႕ေသာလွိုဏ္မုခ္ေပါက္ မ်ားတြင္ မွန္ကင္းတုရင္ ၊စိုင္ေပါင္ေၾကးေကြ တံကဲပန္း တင္ထားသည္ကိုၾကည့္ လၽွင္လည္း ေညာင္ရမ္းေႏွာင္း အမရပူရ ေခတ္ဦးပိုင္းသို႔ ေရာက္ရွိေနၿပီဟု ညႊန္ျပေနသည္။ နံရံကို ေျပျပစ္ေအာင္ ျပဳလုပ္ၿပီး နံရံပန္းခ်ီမ်ားေရးဆြဲခဲ့ရာ၌ နံရံမင္စာမ်ားတြင္ အေစာဆံုး ေတြ႕ရေသာ နံရံေဆးေရး ပန္းခ်ီမ်ားကို ျမင့္မိုရ္ေတာင္ဂူ၏ အေနာက္ဂူတြင္ေတြ႕ရၿပီး ေညာင္ရမ္းေခတ္ ေနာက္ပိုင္း တနဂၤေႏြမင္းခန္႕ ျဖစ္ေၾကာင္း နံရံပန္းခ်ီ ပညာရွင္တို႔ ခန္႔မွန္းၾကသည္။ထိုနံရံေဆးေရးမ်ားအားလုံးသည္ ေကာက္ေၾကာင္း ျဖင့္ ပံုေဖာ္ကာ ေနာက္မွ ေဆးျဖည့္ေရးဆြဲျခင္းျဖစ္ၿပီး ေဆးအေရာင္ကို နီၫုိေရာင္၊ အျဖဴေရာင္ ၊ အဝါရင့္ေရာင္ ႏွင့္ အစိမ္းေရာင္ တို႕အသံုးမ်ားသျဖင့္ ေညာင္ရမ္းေခတ္ ၊ ကုန္းေဘာင္ေခတ္ႏွင့္ ဦးေရႊဘ ျဖည့္စြက္ထြင္းထုထားသည့္ ကိုလိုနီေခတ္ စေသာ ေခတ္သံုးေခတ္၏ အႏုပညာ ၊ ပန္းခ်ီ ၊ ပန္းပု ၊ဗိသုကာ လက္ရာမ်ား ေတြ႕ရ ေလသည္။ ရေသ့ဂူတန္းဘုရားမွာ လည္း ျပည္တစ္ဖက္ ကမ္း အေကာက္ေတာင္ ဘုရားမ်ားႏွင့္ တူေနျပန္သည္။
အဘယ္ေၾကာင့္ ဖိုလ္ဝင္ေတာင္ဟု ေခၚရပါ သနည္းဟု ေမးျမန္းလာ လၽွင္ပင္ ဖိုလ္ဝင္ေတာင္၏ အမည္မွာ အယူအဆ အမ်ဳိးမ်ဳိးျဖစ္ေနသျဖင့္ ေျဖဆိုရန္ခက္သည္။ ဥစၥာေစာင့္ ေမာင္ဖိုးဝုိင္းႏွင့္ မသင္းႀကိဳင္ တို႔ေစာင့္ေရွာက္ ေသာ ေတာင္ျဖစ္သျဖင့္ ဖုိးဝုိင္းေတာင္ဟု ေခၚေၾကာင္း ေျပာသူမ်ားရွိသလို ၊ ေဇာ္ဂ်ီဦးဖိုးဝင္း လွည့္လည္က်က္စား ေဆးျမစ္ရွာေဖြ သည့္ေတာင္ ျဖစ္သျဖင့္ ဖုိးဝင္းေတာင္ဟု ေခၚေၾကာင္း ေျပာသူမ်ားလည္း ရွိပါသည္။ ညအခ်ိန္တြင္ ေတာင္ထိပ္မွ ေဇာ္ဂ်ီမ်ားဖိုလ္ထိုးရာ ဝင္းဝင္းဝါဝါ အေရာင္မ်ား ထြက္ေလ့ရွိသျဖင့္ ဖိုလ္ဝင္းေတာင္ဟု ေခၚသည္ကို လူအမ်ားစုက လက္ခံၾကပါသည္။ ရဟႏၲာ အရွင္ျမတ္မ်ား ေတာင္ထိပ္တြင္ ဖလသမာပတ္ ဖိုလ္ဝင္စားစဥ္ အလင္းေရာင္ မ်ား ၿပိဳးၿပိဳးျပက္ျပက္ ထြက္ျခင္းကို အေၾကာင္းျပဳ၍ ဖုိလ္ဝင္ေတာင္ဟု ေခၚျခင္း ျဖစ္သည္ စသျဖင့္ အမ်ိဳးမ်ိဳးယူဆၾကသည္။
၁၉၂၆ ခုႏွစ္ခန္႔က ေရႊစကားမယ္ ဇာတ္ကားအမည္ျဖင့္ ရုပ္ရွင္ ထုတ္လုပ္ေရး ကုမၸဏီတစ္ခုက ထုတ္လုပ္ေသာဇာတ္ကားတြင္ ေဇာ္ဂ်ီ ဖိုးဝင္းသည္ ေအာင္သိဒၶိေရကန္အနီး လွိဳင္ဂူတြင္ ေနထိုင္လ်က္ အဂၢိရတ္ ဖိုထိုးကာ ဝိဇၨာတန္ခိုး ျဖင့္ လွည့္လည္က်က္စား ေလရာ တရုတ္စကားပန္းပင္မွ ပန္းတစ္ပြင့္သည္ လႈပ္ရွားရင္း နတ္မိမယ္လို လွပေသာေရႊစကားမယ္ မိန္းက ေလးကို ေမြးဖြားေပး ခဲ့သည္။ ေဇာ္ဂ်ီသည္ ထိုစကားမယ္ေလးကို ေမြးစားခဲ့ၿပီး (၁၆) ႏွစ္လုံးလုံးအျပင္ မထြက္ရန္ မွာၾကားကာ ေဆးျမစ္ရွာ ထြက္ေလ့ရွိ သည္။ စကားမယ္ေလးသည္ တစ္ေန႔တြင္ အျပင္ထြက္လို လွသျဖင့္ ေအာင္သိဒၶိ ေရကန္သို႔ ၾကာပန္းထြက္ခူးရာ ေတာလိုက္ရင္း မ်က္စိလည္ လာေသာ ပုဂံမုဆိုးက ျမင္ေတြ႕သြားသျဖင့္ စကားမယ္ေလး လည္း လွိဳဏ္ဂူတြင္း ဝင္ေျပးေလသည္။ ထိုအခိုက္ေဇာ္ဂ်ီ ျပန္အလာတြင္ မုဆိုးကိုေတြ႕ေလရာ ထိုကိစၥမည္သူ႔မၽွ မေျပာရန္မွာၾကားၿပီး ပုဂံအရပ္သို႔ လမ္းညႊန္လိုက္သည္။ မုဆိုးသည္ မေနႏိုင္ သျဖင့္ ပုဂံဘုရင္ကို ေျပာျပေလရာ ဘုရင္သည္ သူ႔အနားရွိ အပ်ိဳေတာ္စုန္းမကို ၁၂ ႀကိဳးကေဝပညာအတတ္ျဖင့္ လင္းတငွက္အားဝင္ပူးကာ ေကာင္းကင္ခရီးျဖင့္ စကားမယ္ေလးအား ပုဂံျပည္သို႔ ခိုးယူေပးခဲ့သည္။ ေဇာ္ဂ်ီျပန္အလာ စကား မယ္ေလးကိုမေတြ႕သျဖင့္ ဝိဇၨာမယသိဒၶိျဖင့္ ဣစၧိတာလိုရာၾကည့္ေသာ္ ပုဂံ ထီးနန္းတြင္ ေတြ႕ေလသျဖင့္ ဘုရင္ကိုျပန္ပို႔ရန္ အိပ္မက္ေပးခဲ့သည္။ ဘုရင္ျပန္ ပို႔ေသာ္ျငားလည္း စကားမယ္ေလး မွာ ဘုရင္ကိုခ်စ္ႀကိဳးသြယ္မိသြား သျဖင့္ လြမ္းဆြတ္တမ္းတရင္း ရင္ကြဲနာက်ေသေလသည္။ ဖိုလ္ဝင္ေတာင္၏ သမိုင္း ေနာက္ခံႏွင့္ ပတ္သက္၍ ႏုိင္ငံျခားသားသမုိင္းပညာရွင္၏အယူအဆျဖစ္သည့္ ဘုရားေစတီေပါင္း ၄၄၄၄၄၄ ဆူရွိမည္ ဟုေဖာ္ျပခဲ့ၿပီး ေဒသခံတုိ႔က ဘုရား ေစတီေပါင္း ၄၄၆၄၄၄ ဆူ ရွိသည္ဟု မွတ္သားထားရာ ဘုရားေစတီ ၂ဝဝဝ ကြာျခားေနပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ဖိုလ္ဝင္ေတာင္၏ သမိုင္းအတိက်သိရွိရန္သည္ ေက်ာက္ရုပ္မ်ား လႈပ္ရွား၍ စကားေျပာမွသာလၽွင္ အေျဖသိရေတာ့ပါမည္။
မည္သို႔ပင္ဆိုေစ ေရွးေဟာင္းနယ္ေျမတစ္ခု ျဖစ္သည့္အေလ်ာက္ ထိန္းသိမ္းမႈ ျပဳလုပ္ရပါမည္။ ဆင္းတုေတာ္မ်ား နံရံေဆးေရး ပန္းခ်ီ၊မင္စာမ်ား ေရရွည္တည္တံ့ႏိုင္ေရး လူႏွင့္ထိုေဒသရွိေမ်ာက္တို႔ ပေယာဂေၾကာင့္ မပ်က္စီး ေစရန္ ၊ အထူး ထိန္းသိမ္းရမည္ျဖစ္သည္။ ထို႔အျပင္ ေမ်ာက္စာ ေႂကြးရင္း ၊ အမွိဳက္ေျမာက္မ်ားစြာ စြန္႔ပစ္ျခင္း၊ ဘုရားဖူးမ်ား အမွိုက္ လြယ္လင့္စြာ စြန္႔ျပစ္ ျခင္းတို႔သည္ ရွားပါး အမ်ိဳးသားအေမြျဖစ္ေလေသာ ဖိုလ္ဝင္ေတာင္ အလွကို ပ်က္စီးအက်ည္းတန္ေစသည္။ ထိုလိုအပ္ခ်က္ မ်ားစြာကို ထိန္းသိမ္းႏိုင္မွ သာ ဖိုလ္ဝင္ေတာင္သည္ အိႏၵိယႏုိင္ငံရွိ သဘာဝေက်ာက္ေတာင္ကုိ လူတို႔၏ လက္ျဖင့္ ထြင္းထားေသာ အဂ်န္တာ လိုဏ္ဂူႏွင့္အလိုဟာ လိုဏ္ဂူမ်ား ကဲ့သို႔ ထင္ရွားေက်ာ္ၾကားလာပါမည္။
သုခုမအလင္းတန္းမ်ား
Ref :
- ဖိုလ္ဝင္ေတာင္ေတာ္ျမတ္သမိုင္း (အတၳဳပၸတၱိ)
- ဖိုလ္ဝင္ ၊ ႏြားသိုး ၊ ဖန္ခါး၊ ေရႊဘေလးဌာန
- ျမန္မာ့ရိုးရာပန္းတေမာ့ပညာ
- နံရံေဆးေရးပန္းခ်ီ (ထိန္းသိမ္းျခင္း)
Credit သုခုမ အလင္းတန္းမ်ား
